Tất nhiên, không có bất cứ một nghi ngờ nào, nguyên nhân lớn nhất, nguyên nhân cơ bản nhất dẫn đến thất bại của Tam Sư chính là tại thời điểm này (xin nhấn mạnh là, thời điểm này) tuyển Anh (kể cả HLV) còn non kém về bản lĩnh và đẳng cấp. Họ thực sự chưa xứng đáng, chưa đủ tầm để chơi trận chung kết. Chúng ta sẽ cùng phân tích chuyên môn để làm rõ điều này.
Trước hết, chúng ta cùng nhìn lại vài nét về lịch sử. Trong bóng đá, có những ngoại lệ được thừa nhận như “luật bất thành văn”. Một trong những ngoại lệ như thế chính là việc Tam Sư luôn được xếp ngồi mâm của những “đội bóng lớn” dù thành tích của Anh hoàn toàn chưa tương xứng.
Ngoài chức vô địch thế giới duy nhất năm 1966, cách đây đã 52 năm tại kỳ WC được tổ chức trên sân nhà, tuyển Anh chưa có thêm bất cứ một lần nào lên đỉnh thế giới hoặc châu Âu.
Họ cũng chỉ vào được bán kết một giải đấu lớn (WC, EURO) (và toàn thất bại) thêm đúng 2 lần mà cũng đã rất lâu rồi, đó là WC 1990 (28 năm trước) tại Italia và Euro 1996 (22 năm trước) trên sân nhà. So với Đức (4 lần vô địch thế giới, 8 lần đá chung kết WC, 13 lần đá bán kết WC; 3 lần vô địch châu Âu, 6 lần đá chung kết Euro), Italia (4 lần vô địch WC, 6 lần đá chung kết WC) hay Tây Ban Nha (1 lần vô địch WC, 3 lần vô địch Euro), những con số thống kê của Tam Sư quả thật quá nhỏ bé, quá khiêm tốn.
Thế mới thấy việc Tam Sư được xếp ngồi chung mâm “đội bóng lớn” ngang với Đức, Italia, Tây Ban Nha là một sự ưu ái lớn đến thế nào của giới mộ điệu trái bóng tròn.
Bây giờ, chúng ta cùng nhìn lại các yếu tố chuyên môn của trận bán kết thứ hai WC 2018. Trận đấu đã được cả nước Anh chờ đợi đằng đẵng 28 năm và kỳ vọng tuyển Anh làm nên kỳ tích để lần thứ hai (sau 52 năm kể từ 1966) được chơi trận chung kết WC.
Phía bên kia, hơn 4 triệu người dân Croatia cũng đang dồn hết cả niềm tin cho các tuyển thủ con cưng của mình và cầu mong họ vượt qua kỳ tích huy hoàng vào bán kết của thế hệ vàng 20 năm trước với những Davor Suker, Boban, … tại WC France 1998.
Bóng đá hiện đại luôn đề cao yếu tố thể lực. Tam Sư bước vào trận đấu đã gặp thuận lợi quá lớn về thể lực khi có thể lấy “sức nhàn” (Anh nghỉ nhiều hơn 1 ngày, chỉ thi đấu 210’ với 1 loạt đấu súng) chống “sức mỏi” (Croatia ít hơn 1 ngày nghỉ, phải thi đấu 240’ với 2 loạt đấu súng).
Thế nhưng, ở những trận cầu đỉnh cao như Bán kết World Cup, kinh nghiệm già giơ của cả tuyển thủ lẫn HLV cũng đóng vai trò quan trọng nếu như không muốn nói là quyết định.
Việc không phải gặp các đối thủ đẳng cấp cao đã làm cho Tam Sư thực sự chưa nhận ra các điểm tối của mình. Mà chỉ cần bộc lộ một trong những điểm tối đó và mắc sai lầm thì cái giá phải trả sẽ là sự thất bại đớn đau.
Về đẳng cấp, Croatia tuy chưa phải là một “đội bóng lớn” nhưng có dàn sao đồng đều, già giơ, nhiều kinh nghiệm chinh chiến đỉnh cao và được nhiều chuyên gia đánh giá là có thể gây khó dễ, thậm chí trong một ngày "đẹp trời", có thể thắng bất kỳ “ông lớn” nào.
Việc Croatia buộc đội bóng lớn Argentina với siêu sao Messi và nhiều ngôi sao lớn khác phải chịu thất bại ê chề 0 – 3 tại vòng bảng là một minh chứng.
Chơi với Croatia, dù có ưu thế vượt trội về thể lực, nếu các tuyển thủ Anh không tỉnh táo sẽ rất dễ mắc bẫy và thua lấm lưng trắng bụng. Tam Sư không chỉ được hưởng ưu thế lớn thể lực, ngay đầu trận, cụ thể là phút thứ 5’, lại vươn lên dẫn trước 1 – 0 khá bất ngờ khi Trippier thực hiện một cú sút phạt hoàn hảo với đẳng cấp cao.
Tưởng chừng như lợi thế đó sẽ khiến Anh thừa thắng xông lên, chơi phòng thủ chặt chẽ, phản công sắc sảo để buộc Croatia ức chế, mắc bẫy và sẽ bị trừng phạt thêm.
Nhưng, sự non nớt thiếu kinh nghiệm trong các trận cầu đỉnh cao, lại lần đầu tiên gặp đối thủ đẳng cấp có phần vượt trội, Anh đã dần bộc lộ các yếu điểm của mình. Từ tâm lý có phần thiếu tự tin, các đường phản công thiếu tốc độ, không sắc sảo, quá đơn điệu, thiếu biến hóa nên không thể khiến Croatia mắc bẫy thêm và dễ dàng “bắt bài” lại.
Thế rồi điều gì phải đến đã đến. Croatia với sự lọc lõi, già giơ của Mordric, Rakitic, Perisic, Mandzukic, … đã dần dần lấy lại thế trận từ đầu hiệp hai, Perisic gỡ hòa 1 – 1 ở phút 68’ rồi Manzukic nâng tỷ số lên 2 – 1, kết liễu Tam Sư non nớt ở phút 109’. Tam Sư nhận thất bại cay đắng trong tiếc nuối, tiếp tục dang dở giấc mơ dự chung kết và vô địch mà cả nước Anh đã hơn nửa thế kỷ chờ đợi.
Tóm lại, có thể khẳng định rằng, đây là thất bại dường như tất yếu của Tam Sư , thất bại của sự “ảo tưởng về sức mạnh” vượt quá thực lực hiện tại vốn có của chính mình.
Xưa nay, “thất bại” vốn đã trở nên “thường tình” với người Anh. Họ đã mòn mỏi đợi chờ quá nhiều năm trong thất vọng rồi. Tuy nhiên, thất bại vào rạng sáng nay dường như lại lóe lên một điểm sáng mà nhiều chuyên gia cũng như những fans giàu lạc quan của Anh đang thấy và hy vọng.
Đó là thất bại lần này sẽ là một cú huých để đội tuyển Anh giàu tiềm năng đứng lên mạnh mẽ sau 2 – 4 năm nữa ở các kỳ EURO 2020 và WC 2022. Họ cho rằng, lúc đó nhiều cầu thủ hôm nay sẽ đạt độ chín trong sự nghiệp. Cơ sở nào để họ tin vào điều đó?
- Thứ nhất, Gareth Southgate là một HLV tài năng thực sự nhưng thiếu kinh nghiệm huấn luyện tại các giải đấu lớn. Ông đã thu được rất nhiều kinh nghiệm từ giải năm nay.
- Tuổi trung bình của các tuyển thủ ANH năm nay là 26 (trẻ nhất đồng hạng với 3 đội khác tại WC năm nay). Hy vọng các tuyển thủ trẻ sẽ tiếp tục hoàn thiện và trưởng thành để đạt độ chín ở EURO 2020 và WC 2022 tới.
Tôi tin và chúng ta cùng đặt niềm tin vào điều đó. Điểm sáng nêu trên là điều kiện cần chứ không đủ để Tam Sư thành công sau 2 – 4 năm tới. Người Anh cần phải làm nhiều, rất nhiều điều khác nữa mới mong hội đủ các yếu tố Thành công.
Bài dự thi Ấn tượng World Cup
Tác giả: Phạm Đình Phong